De naam Boyen
is synoniem voor "Bergplaats", want de inwoners van Grevenbricht hadden
hier tot 1740 hun stallen en schuren.
Het huidige stroombed van de Maas scheidde in 1740 (volgens sommigen in 1751)
de plaatsen Grevenbricht en Boyen. Toen in 1839 de Maas grensrivier werd, bleef
Boyen bij België doch werd Grevenbricht Nederlands grondgebied. Thans leven
de inwoners van Boyen-Dilsen-Stokkem in een vreedzaam-vruchtbare driehoek. Toch
hoorde ik een keertje over die "Ollenjers van Boeje". Zelfs als Limburg
een cultuur heeft, mogen we niet vergeten dat de brede stroom der Maas sinds
mensenheugenis een natuurlijke scheiding vormt, waarbij Grevenbricht (ooit samen
met Boyen) zich oriënteerd op het Land van Gelre, soms ook op het graafschap
Gulik, terwijl de westkant van de Maas duidelijke economische- en politieke
banden had met het prinsdom Luik.
Boyen is te klein voor een eigen kerk, maar ze bezitten een liefhebbelijke kapel.
Deze witte kapel werd gebouwd in 1887 en toegewijd aan de Zeven Smarten van
Maria. Vroeger werd hier regelmatig de H.Mis gelezen. Boyen heeft ook een bruin
café en een koffiehuis, waar naast de gebruikelijke consumptie ook van
regionale nieuwsgaring genoten kan worden. We horen dan ook, dat net als in
Maastricht, ook hier de dorsa niet uitgesproken wordt. Het ontbasten van wilgentakjes
noemt men hier "struipe" en bij ons "sjtrupe". Elders in
Limburg "sjtreupe of aafsjtreupe". De dorsal die middels de letter
"j" kenbaar wordt gemaakt, wordt in onze mond gevormd door de rugkant
van de tong. Een paar dorsal-voorbeelden: straat is hier stroat en bij ons sjtroat,
laars is hier stevel en bij ons sjtevel, speld is hier spang en bij ons sjpang.
De Maas is 1 van de 3 stromen die ons grondgebied "besproeien". Zij onstpringt in Frankrijk op de hoogvalkte van Langres en krijgt te Cousey de waters van de Mouzon en de Vaire nog in haar bedding. Deze rivieren liggen alle drie in hetzelfde meteorologisch regime, zodat ze allen op een bepaalde weergesteldheid identiek reageren.
De Boyen heeft al deelgemaakt van België maar ook van Nederland. En dit allemaal door toedoen van de Maas. Op figuur 1 kunt u zien dat de Boyen hoort bij België, bij Dilsen-Stokkem. Op figuur 2 is dit ook nog steeds, maar u kan wel zien dat de Maas aan het opschuiven is. Dit is normaal door de vele overstromingen. Het water zoekt zichzelf dan een eigen weg. Op figuur 3 heeft de Maas het voor elkaar gekregen om de Boyen volledig aan de andere kant van de Maas te krijgen, met andere woorden, in Nederland. Toen maakte de Boyen dus deel uit van Nederland, bij Obbicht en niet meer van België. Maar zoals u kunt zien, is het tij weer gekeerd, en behoort de Boyen weer terug bij België! Zou het nog weer terug anders worden?
De Boyen heeft al veel schade geleden door de verscheidene overstromingen. Maar
niet alleen de Boyen, overal aan de omgeving van de Maas. In 1980 was het heel
erg. Maar toen werd er niks aan gedaan, waardoor er geen beterschap kwam. In
1993 was het weer zo een rampjaar. Er waren natuurlijk bijna jaarlijks overstromingen,
maar zo erg kwam het niet zo heel vaak voor. En om deze reden kregen ze hoog
bezoek dat jaar. Wijlen Koning Boudewijn kwam een kijkje nemen. Het enige dat
de mensen toen konden zeggen was dat ze hadden leren leven met de Maas. Ze klaagden
niet, ze waren al blij dat hij daar was, dat hij kwam kijken naar hun leed.
Het was hij dan ook die een nieuwe dijk beloofde. Deze dijk kwam ook, waarvoor
alle mensen hem dankbaar zijn en zullen blijven! Sindsdien gaat het al veel
beter. De mensen blijven schade hebben bij de overstromingen, maar het jaar
1993 zullen ze niet snel meer vergeten!